Create SIMPLEX.md (#2248)

docs/lang/pl/docs/SIMPLEX.md

@@ -0,0 +1,97 @@
+| Zaktualizowano 07.02.2023 | Języki: PL, [EN](https://github.com/simplex-chat/simplex-chat/blob/stable/docs/SIMPLEX.md), [FR](https://github.com/simplex-chat/simplex-chat/blob/stable/docs/lang/fr/SIMPLEX.md), [CZ](https://github.com/simplex-chat/simplex-chat/blob/stable/docs/lang/cz/SIMPLEX.md) |
+# Platforma SimpleX - motywacja i porównanie
+
+## Problemy
+
+Istniejące platformy i protokoły czatowe mają niektóre lub wszystkie z następujących problemów:
+
+- Brak prywatności profilu użytkownika i kontaktów (prywatność metadanych).
+- Brak ochrony (lub tylko opcjonalna ochrona) implementacji [E2EE][1] przed atakami MITM przez dostawcę.
+- Niezamówione wiadomości (spam i nadużycia).
+- Brak własności i ochrony danych.
+- Złożoność użytkowania wszystkich niescentralizowanych protokołów dla nietechnicznych użytkowników.
+
+Koncentracja komunikacji w małej liczbie scentralizowanych platform sprawia, że rozwiązanie tych problemów jest dość trudne.
+
+## Proponowane rozwiązanie
+
+Proponowany stos protokołów rozwiązuje te problemy sprawiając, że zarówno wiadomości jak i kontakty przechowywane są tylko na urządzeniach klienckich, redukując rolę serwerów do prostych przekaźników wiadomości, które wymagają jedynie autoryzacji wiadomości wysyłanych do kolejek, ale NIE wymagają uwierzytelniania użytkowników - chronione są nie tylko wiadomości, ale także metadane, ponieważ użytkownicy nie mają przypisanych żadnych identyfikatorów - inaczej niż w przypadku jakichkolwiek innych platform.
+
+Więcej informacji na temat celów platformy i projektu technicznego można znaleźć w [SimpleX whitepaper](https://github.com/simplex-chat/simplexmq/blob/master/protocol/overview-tjr.md).
+
+## Dlaczego warto korzystać z SimpleX
+
+## Unikalne podejście SimpleX do prywatności i bezpieczeństwa
+
+Każdy powinien dbać o prywatność i bezpieczeństwo swojej komunikacji - nawet zwykłe rozmowy mogą narazić Cię na niebezpieczeństwo.
+
+### Pełna prywatność Twojej tożsamości, profilu, kontaktów i metadanych
+
+**W przeciwieństwie do każdej innej istniejącej platformy do przesyłania wiadomości, SimpleX nie ma identyfikatorów przypisanych do użytkowników** - nie używa numerów telefonów (jak Signal czy WhatsApp), adresów opartych na domenie (jak e-mail, XMPP czy Matrix), nazw użytkowników (jak Telegram), kluczy publicznych czy nawet liczb losowych (jak wszystkie inne komunikatory) do identyfikacji swoich użytkowników - nie wiemy nawet, ile osób korzysta z SimpleX.
+
+Do dostarczania wiadomości zamiast identyfikatorów użytkowników, których używają wszystkie inne platformy, SimpleX wykorzystuje adresy jednokierunkowych (simplex) kolejek wiadomości. Korzystanie z SimpleX jest jak posiadanie innego adresu e-mail lub numeru telefonu dla każdego kontaktu, ale bez kłopotliwego zarządzania wszystkimi tymi adresami. W najbliższej przyszłości aplikacje SimpleX będą również automatycznie zmieniać kolejki wiadomości, przenosząc rozmowy z jednego serwera na drugi, aby zapewnić użytkownikom jeszcze lepszą prywatność.
+
+Takie podejście chroni prywatność tego, z kim się komunikujesz, ukrywając ją przed serwerami platformy SimpleX i przed wszelkimi obserwatorami. Możesz dodatkowo zwiększyć swoją prywatność, konfigurując dostęp do sieci, aby łączyć się z serwerami SimpleX za pośrednictwem jakiejś nakładkowej sieci transportowej, np. Tor.
+
+### Najlepsza ochrona przed spamem i nadużyciami
+
+Ponieważ nie masz żadnego identyfikatora na platformie SimpleX, nie można się z Tobą skontaktować, chyba że udostępnisz jednorazowy link zapraszający lub opcjonalny tymczasowy adres użytkownika. Nawet w przypadku opcjonalnych adresów użytkowników, choć mogą być one wykorzystywane do wysyłania spamowych próśb o kontakt, można je zmienić lub całkowicie usunąć bez utraty jakichkolwiek połączeń.
+
+### Pełna własność, kontrola i bezpieczeństwo Twoich danych
+
+SimpleX przechowuje wszystkie dane użytkownika na urządzeniach klienckich, wiadomości są tylko tymczasowo przechowywane na serwerach przekaźnikowych SimpleX do momentu ich odebrania.
+
+Używamy przenośnego formatu bazy danych, który może być używany na wszystkich obsługiwanych urządzeniach - wkrótce dodamy możliwość eksportu bazy danych czatu z aplikacji mobilnej, aby można było z niej korzystać na innym urządzeniu.
+
+W przeciwieństwie do serwerów sieci federacyjnych (e-mail, XMPP czy Matrix), serwery SimpleX nie przechowują kont użytkowników, po prostu przekazują wiadomości do odbiorców, chroniąc prywatność obu stron. Nie ma żadnych identyfikatorów ani zaszyfrowanych wiadomości wspólnych dla ruchu wysyłanego i odbieranego przez serwer, dzięki dodatkowej warstwie szyfrowania dostarczanych wiadomości. Jeśli więc ktokolwiek obserwuje ruch na serwerze, nie może łatwo określić, kto z kim się komunikuje (patrz [SimpleX whitepaper](https://github.com/simplex-chat/simplexmq/blob/master/protocol/overview-tjr.md), aby poznać znane ataki korelacji ruchu).
+
+### Własna sieć SimpleX
+
+Możesz używać SimpleX z własnymi serwerami i nadal komunikować się z osobami korzystającymi z serwerów wstępnie skonfigurowanych w aplikacjach lub z dowolnymi innymi serwerami SimpleX.
+
+Platforma SimpleX wykorzystuje otwarty protokół i zapewnia SDK do tworzenia czatbotów, umożliwiając implementację usług, z którymi użytkownicy mogą wchodzić w interakcje za pośrednictwem aplikacji SimpleX Chat - naprawdę nie możemy się doczekać, aby zobaczyć, jakie usługi SimpleX można zbudować.
+
+Jeśli rozważasz rozwój z platformą SimpleX, czy to dla usług czatbot dla użytkowników aplikacji SimpleX, czy też w celu integracji biblioteki SimpleX Chat w swoich aplikacjach mobilnych, skontaktuj się z nami w celu uzyskania wszelkich porad i wsparcia.
+
+## Porównanie z innymi protokołami
+
+|                                                |    SimpleX chat    | Sygnał, duże platformy |  XMPP, Matrix   |  Protokoły P2P  |
+| :--------------------------------------------- | :----------------: | :-------------------: | :-------------: | :-------------: |
+| Wymaga identyfikatorów użytkowników                      |    Nie = prywatny    |    Tak<sup>1</sup>    | Tak<sup>2</sup> | Tak<sup>3</sup> |
+| Możliwość przeprowadzenia ataku MITM                            |    Nie = bezpieczny     |    Tak<sup>4</sup>    |       Tak       |       Tak       |
+| Zależność od DNS                              |   Nie = odporny   |          Tak          |       Tak       |       Nie        |
+| Jeden operator lub sieć                     | Nie = zdecentralizowany |          Tak          |       Nie        | Tak<sup>5</sup> |
+| Centralny komponent lub inny atak w całej sieci |   Nie = odporny   |          Tak          | Tak<sup>2</sup> | Tak<sup>6</sup> |
+
+1. Zazwyczaj opierając się o numer telefonu, w niektórych przypadkach na podstawie nazwy użytkownika.
+2. Oparte na DNS.
+3. Klucz publiczny lub jakiś inny globalnie unikalny identyfikator.
+4. W przypadku kompromitacji serwerów operatora.
+5. Sieci P2P i sieci oparte na kryptowalutach są wprawdzie rozproszone, ale nie są zdecentralizowane - działają jako jedna sieć, z jedną przestrzenią nazw adresów użytkowników.
+6. Sieci P2P albo mają centralny organ, albo cała sieć może zostać skompromitowana - patrz następna sekcja.
+
+## Porównanie z protokołami komunikacyjnymi [P2P][9]
+
+Istnieje kilka protokołów i implementacji protokołów czatu/wiadomości P2P, które mają na celu rozwiązanie problemu prywatności i centralizacji, ale mają one swój własny zestaw problemów, który sprawia, że są mniej niezawodne niż proponowany projekt, bardziej skomplikowane w implementacji i analizie oraz bardziej podatne na ataki.
+
+1. Sieci [P2P][9] używają jakiegoś wariantu [DHT][10] do kierowania wiadomości/żądań przez sieć. Implementacje DHT mają złożone projekty, które muszą równoważyć niezawodność, gwarancję dostarczenia i opóźnienie. Proponowany projekt ma zarówno lepszą gwarancję dostarczenia, jak i mniejsze opóźnienie (wiadomość jest przekazywana wielokrotnie równolegle, za każdym razem przez jeden węzeł, z wykorzystaniem serwerów wybranych przez odbiorcę, podczas gdy w sieciach P2P wiadomość jest przekazywana przez `O(log N)` węzłów sekwencyjnie, z wykorzystaniem węzłów wybranych przez algorytm).
+
+2. Proponowany projekt, w przeciwieństwie do większości sieci P2P, nie posiada żadnych globalnych identyfikatorów użytkowników, nawet tymczasowych.
+
+3. Sama sieć P2P nie rozwiązuje problemu [ataku MITM][2], a większość istniejących rozwiązań nie wykorzystuje wiadomości out-of-band do początkowej wymiany klucza. Proponowany projekt wykorzystuje wiadomości out-of-band lub, w niektórych przypadkach, istniejące wcześniej bezpieczne i zaufane połączenia do początkowej wymiany kluczy.
+
+4. Implementacje P2P mogą być blokowane przez niektórych dostawców Internetu (jak [BitTorrent][11]). Proponowany projekt jest niezależny od transportu - może działać przez standardowe protokoły internetowe, a serwery mogą być rozmieszczone w tych samych domenach co strony internetowe.
+
+5. Wszystkie znane sieci P2P są prawdopodobnie podatne na [atak Sybil][12], ponieważ każdy węzeł jest możliwy do odkrycia, a sieć działa jako całość. Znane środki zmniejszające prawdopodobieństwo ataku Sybil albo wymagają scentralizowanego komponentu, albo kosztownych [proof of work][13]. W proponowanym projekcie, przeciwnie, nie ma odkrywalności serwerów - serwery nie są połączone, nie są znane sobie nawzajem i wszystkim klientom. Sieć SimpleX jest fragmentaryczna i działa jako wiele izolowanych połączeń. Sprawia to, że ataki na sieć SimpleX w skali całej sieci są niemożliwe - nawet jeśli niektóre serwery zostaną skompromitowane, inne części sieci mogą działać normalnie, a dotknięci nimi klienci mogą przełączyć się na korzystanie z innych serwerów bez utraty kontaktów czy wiadomości.
+
+6. Sieci P2P są prawdopodobnie [podatne][14] na [atak DRDoS][15]. W proponowanym projekcie klienci przekazują jedynie ruch ze znanego zaufanego połączenia i nie mogą być wykorzystywani do odbijania i wzmacniania ruchu w całej sieci.
+
+[1]: https://en.wikipedia.org/wiki/End-to-end_encryption
+[2]: https://en.wikipedia.org/wiki/Man-in-the-middle_attack
+[9]: https://en.wikipedia.org/wiki/Peer-to-peer
+[10]: https://en.wikipedia.org/wiki/Distributed_hash_table
+[11]: https://en.wikipedia.org/wiki/BitTorrent
+[12]: https://en.wikipedia.org/wiki/Sybil_attack
+[13]: https://en.wikipedia.org/wiki/Proof_of_work
+[14]: https://www.usenix.org/conference/woot15/workshop-program/presentation/p2p-file-sharing-hell-exploiting-bittorrent
+[15]: https://en.wikipedia.org/wiki/Denial-of-service_attack#Reflected_attack